In het kort
- Een HB binnen de normaalwaarden kan voor jou te laag zijn. Je eigen setpoint ligt vaak rond het hoogste HB dat ooit bij je gemeten is.
- Ferritine laat zien hoeveel ijzer je in voorraad hebt. Het losse ijzergetal in je uitslag zegt volgens Roijen weinig.
- Typisch voor ijzergebrek is dat je minder aankunt bij inspanning, meer dan algemene moeheid.
- Het gemiddelde tekort bij vrouwen met ijzergebrek is volgens Roijen 1400 milligram. Met tabletten ben je daar ongeveer een jaar mee bezig.
- Meer dan één ijzertablet per dag remt de opname. Eén per dag of om de dag werkt het best.
- Zolang zware menstruaties blijven, is ijzer slikken dweilen met de kraan open. Een hormoonspiraal of de pil doorslikken kan helpen.
Waar het over gaat
Host Mariette van Stichting Voices for Women begint met het verhaal van Marjolein Smidt, hoogleraar chirurgische oncologie in Maastricht. Als fanatieke triatlete merkte ze dat zwemmen, hardlopen en vooral fietsen bergop steeds zwaarder gingen. Na 60 kilometer fietsen en een dag later 10 kilometer hardlopen viel ze aan tafel flauw. Haar HB bleek 5, terwijl haar eigen waarde 8,5 is, en haar ijzerwaarde was ook 5. De oorzaak was jarenlang net iets te veel bloedverlies bij de menstruatie, mede door een koperspiraal. Ze kreeg een ijzerinfuus.
Hilde Roijen, internist in Isala Zwolle, spreekt op persoonlijke titel. Je lichaam hergebruikt ijzer, legt ze uit, dus vrouwen raken het vooral kwijt door menstruaties en zwangerschappen. Een kind kost ongeveer 1000 milligram. Uit eten en tabletten neem je maar 10 tot 12 procent op, dus ook met lichte menstruaties kun je een tekort krijgen als je slecht opneemt. Elke vrouw heeft een eigen setpoint voor haar HB, meestal het hoogste HB dat ooit bij je gemeten is. Bij een tekort raakt eerst je voorraad op en daalt pas daarna je HB. Kijk naar ferritine en niet naar het losse ijzergetal in je uitslag. Onder de 30 heb je volgens Roijen geen voorraad.
En die lopen rond als een telefoon waarvan de accu iedere keer half leeg is.
Het duidelijkste signaal is volgens haar dat je minder aankunt bij inspanning, zoals hijgen op de trap of trager bergop fietsen. Ze noemt ook rusteloze benen, haaruitval, brokkelige nagels, brain fog en somberheid. Extra risico loop je bij ruime menstruaties (altijd XL-verband nodig), vegetarisch eten, coeliakie, kort op elkaar zwanger worden en in de perimenopauze, als je cyclus korter wordt. Isala verhoogde de ondergrens voor ferritine naar 30 en vindt daardoor 30 procent meer ijzergebrek. Voor een zwangerschap wil ze minstens 70.
Daarna volgen vragen uit het publiek. Ferrofumaraat 200 mg is het best onderzocht: één tablet per dag of om de dag, liefst voor het slapen tegen de misselijkheid. Vitamine C helpt volgens Roijen alleen als je maagzuurremmers gebruikt. Floradix, peterselie en spinazie leveren te weinig. Een infuus kan bijwerkingen geven, zoals een laag fosfaat, en is bedoeld als tabletten te lang duren of slecht vallen. Na een infuus merk je volgens Roijen na zo'n zes weken het meeste verschil. Roijen sluit af met: heb geduld met je huisarts en ga samen in gesprek, bijvoorbeeld over de nieuwe richtlijn van Europese hematologen.
En naarmate de inspanning groter is, is de vermoeibaarheid feller. Dus bijvoorbeeld hijgen als een postpaard als je de trap oploopt.
Heb geduld met ze. Probeer niet met mijn podcast een ijzerinfuus af te dwingen bij de huisarts.
Wat je hiermee kunt
- Vraag bij klachten om je HB en je ferritine. Zoek oude uitslagen op om te zien waar je eigen setpoint ongeveer ligt.
- Slik je ijzer, neem het dan voor het slapen op een lege maag, pak verstopping aan met bijvoorbeeld macrogol en spreek af dat je na een paar maanden opnieuw geprikt wordt.
- Ga het gesprek met je huisarts open aan. Vraag bijvoorbeeld of je vier maanden op proef ijzer kunt slikken en daarna samen kijkt of je je beter voelt.
Bron
Deze samenvatting schreef ferritine.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
