In het kort
- Een HB binnen de normaalwaarden kan voor jou toch te laag zijn. Het hoogste HB dat ooit bij je gemeten is, geeft een goede indruk van je eigen setpoint.
- Ijzergebrek kan klachten geven voordat er bloedarmoede is, zoals hijgen op de trap, haaruitval, rusteloze benen en brokkelige nagels.
- Roijen en Hoeks vinden een ferritine onder de 30 te laag, voor vrouwen net zo goed als voor mannen.
- Bij herstel stijgt eerst je HB en pas daarna je ferritine. Wie stopt zodra het HB weer normaal is, houdt een lege voorraad over.
- Een flink tekort aanvullen met tabletten duurt vaak een jaar. Elke dag een tablet werkt volgens hen in de praktijk beter dan twee keer per week.
- Als de oorzaak blijft, zoals hevige menstruaties of coeliakie, komt het tekort terug.
Waar het over gaat
Internist Hilde Roijen kreeg via het artsennetwerk Prisma steeds dezelfde vragen over ijzergebrek. Met internist-hematoloog Marlijn Hoeks van het ijzerexpertisecentrum van het Radboudumc praat ze met huisarts Femke Veldman over wat zij de blinde vlek noemen. Hun startpunt: de normaalwaarden voor vrouwen zijn ooit gemeten in een groep waarin veel vrouwen zelf al ijzergebrek hadden. Daardoor ligt de ondergrens van ferritine voor vrouwen in veel labs op 10 of 15, en voor mannen op 30.
Volgens beiden heeft elke vrouw een eigen setpoint voor haar hemoglobine (HB, je bloedgehalte). Zat je altijd rond 9,5 en heb je nu 7,3, dan heb je eigenlijk bloedarmoede, ook al valt dat binnen de normaalwaarden. Bij ijzergebrek raakt eerst je voorraad (ferritine) op en daalt pas daarna je HB. Ze vinden dat ferritine geprikt moet worden bij vermoeidheid, hijgen bij inspanning, haaruitval, rusteloze benen of brokkelige nagels, ook als je HB normaal is. Onder de 30 is volgens hen te laag. Isala gebruikt sinds 15 januari 2024 voor vrouwen en mannen dezelfde ondergrens van 30. Hoeks wijst erop dat vrouwen nu zo'n 450 keer menstrueren, samen ongeveer 18 liter bloed, en minder vlees eten dan vroeger.
Je ijzervoorraad is de bankrekening. En je HB is je portemonnee.
Deel 2 gaat over behandelen. Tabletten zijn de eerste stap. De NHG-standaard noemt twee keer per week, maar Hoeks en Roijen geven liever elke dag een tablet: per tablet neem je iets minder op, per week juist meer. Een tekort van 1000 milligram aanvullen kost met tabletten al snel een jaar. Je HB is meestal binnen een tot drie maanden terug op je eigen niveau, je voorraad pas veel later. Zolang je HB nog stijgt, gaat al het ijzer naar nieuwe bloedcellen en blijft je ferritine laag. Een infuus is er voor ernstige tekorten of voor een operatie. Veldman voegt achteraf toe dat een infuus ook risico's heeft en dat klachten vaak al na een paar weken minder worden.
Hoeks wil een ferritine boven de 30 en liefst rond de 50. Roijen gaat door tot het niet meer stijgt, meestal rond 70 tot 80. Met tabletten kun je volgens hen geen ijzerstapeling krijgen, omdat je darm dan minder opneemt. Stijgt het ferritine niet, dan kijken ze naar meer bloedverlies, tabletten die blijven liggen of coeliakie. Hoeks' slotadvies: ga uit van iemands eigen HB, behandel lang en goed genoeg en pak de oorzaak aan, zoals hevige menstruaties.
Anemie is eigenlijk meer een soort eindstadium van ijzergebrek. En je wil natuurlijk niet wachten tot een eindstadium voordat je het kan gaan behandelen.
Jij weet precies hoe het voelt als je ijzer te laag is. Bel me dan.
Wat je hiermee kunt
- Zoek oude bloeduitslagen op, bijvoorbeeld in je patiëntenportaal, en kijk wat je hoogste HB ooit was. Ligt je HB nu lager, neem dat dan mee naar je huisarts.
- Heb je klachten zoals hijgen op de trap, haaruitval of rusteloze benen, vraag dan naar je ferritine naast je HB.
- Krijg je ijzertabletten, spreek dan af wanneer je ferritine opnieuw gemeten wordt en stop niet zodra je je beter voelt. Vraag ook of er iets aan hevige menstruaties te doen is.
Bron
Deze samenvatting schreef ferritine.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
