In het kort
- Je kunt last hebben van ijzergebrek zonder bloedarmoede, omdat je lichaam het laatste ijzer eerst naar je bloed stuurt en andere processen tekortkomen.
- Ferritine onder de 30 betekent volgens de gasten dat je ijzervoorraad op is. Je Hb daalt pas daarna.
- Een zwangerschap kost ongeveer 1 gram ijzer: zo'n 700 mg voor het kind en 300 mg voor onder meer placenta en extra bloed.
- Tijdens behandeling stijgt eerst je Hb en daarna pas je ferritine. Stoppen zodra je Hb normaal is, laat je voorraad leeg.
- Om de dag een ijzertablet slikken geeft volgens Hilde Roijen ongeveer 15 procent minder opname dan dagelijks, met vaak minder maag- en darmklachten.
- Maagzuurremmers zoals omeprazol en middelen als Rennie verminderen de opname van ijzer.
Waar het over gaat
Verloskundigen Kirsten Schatorjé en Myrna Knol praten met internist Hilde Roijen (Isala Zwolle) en internist-hematoloog Marlijn Hoeks (Radboudumc, IJzer Expertisecentrum). Hoeks legt uit dat ijzer nodig is voor hemoglobine, maar ook voor je spieren, je hersenen en de aanmaak van hormonen. Je beenmerg krijgt voorrang bij de laatste restjes ijzer. Daardoor kun je klachten hebben zoals moeheid, hijgen op de trap en haaruitval, terwijl je nog geen bloedarmoede hebt.
Naar schatting heeft 30 tot 40 procent van de vrouwen die menstrueren een ijzertekort. Zware menstruaties zijn de grootste risicofactor; minder vlees en meer granen eten maken het erger. Roijen vergelijkt de oervrouw, die eens in de vier jaar een kind kreeg en lang borstvoeding gaf, met de vrouw van nu die elke maand bloed verliest. Omdat je maar 10 tot 12 procent van het ijzer uit je eten opneemt, kom je bij maandelijks verlies niet meer bij.
Ja, dat is bizar hoog. En met name de vrouwen met hevig menstrueel bloedverlies zijn een enorme risicogroep.
Een ferritine onder de 30 betekent volgens Roijen dat je voorraad op is. Ze vergelijkt het met een bankrekening en een portemonnee: pas als de rekening leeg is, raakt de portemonnee (je Hb) leeg. Bij behandeling stijgt eerst je Hb en pas later je ferritine, dus stoppen zodra je Hb weer normaal is, is te vroeg. Een zwangerschap kost ongeveer een gram ijzer. Roijen schat dat dat overeenkomt met een ferritine van 100, en vindt 40 of 50 krap als je zwanger wilt worden.
Een tekort in de zwangerschap hangt samen met meer kans op een bloedtransfusie na de bevalling en een lager geboortegewicht. Hoeks pleit voor kijken naar je persoonlijke setpoint-Hb, vaak rond 8,5. Bij behandeling helpt de Ganzoni-formule om je tekort uit te rekenen, vaak 1000 tot 1200 mg. Om de dag een tablet geeft volgens Roijen maar 15 procent minder opname en vaak minder bijwerkingen. Vitamine C helpt de opname, vooral als je maagzuurremmers gebruikt; Rennies binden ijzer.
Een ijzerinfuus kan vanaf het tweede trimester als tabletten het tekort niet op tijd aanvullen. De belangrijkste boodschap: begin niet met een lege voorraad aan je zwangerschap. Na de bevalling willen de gasten vrouwen die laag zaten blijven volgen tot het ferritine echt hersteld is.
Als je bankrekening leeg is en je blijft geld uitgeven, dan ga je zien dat je portemonnee, dat is dan je HB, steeds minder geld in zit, steeds lager wordt.
En dan zeg ik: nee, we moeten zorgen dat je niet ferriprief aan je zwangerschap begint. Dat is wat we moeten doen.
Wat je hiermee kunt
- Heb je een kinderwens, vraag dan voordat je zwanger wordt naar een bloedtest met ferritine, net zoals je aan foliumzuur denkt.
- Zoek oude uitslagen op van je Hb, bijvoorbeeld in je patiëntenportaal. Je hoogste gemeten waarde zegt iets over wat voor jou normaal is.
- Slik je ijzer en had je een tekort? Stop niet zodra je Hb weer normaal is, maar laat ook je ferritine opnieuw meten, ook na de bevalling.
Bron
Deze samenvatting schreef ferritine.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
