In het kort
- Je ijzervoorraad raakt eerst leeg en pas daarna daalt je Hb. Een normaal Hb sluit ijzergebrek dus niet uit; daarvoor moet ferritine gemeten worden.
- Ongeveer 72 procent van de ijzerbehoefte van een vrouw gaat volgens Hans Verhoef op aan het aanvullen van menstrueel bloedverlies. Gezond eten is bij zware menstruaties vaak niet genoeg.
- Je lichaam neemt maar ongeveer 10 procent van het ijzer uit eten of een tablet op. Daarom duurt herstel lang.
- In de praktijk van verloskundige Sophie Six begint bijna de helft van de zwangeren met te weinig ijzer en heeft ruim 90 procent te weinig voor de bevalling.
- Vermoeibaarheid is iets anders dan moeheid: als je de trap niet meer op komt zonder zware benen of je hardloopafstand halveert, kan dat op ijzergebrek wijzen.
- Zwaar menstrueren in combinatie met een vegetarisch eetpatroon geeft volgens Hilde Roijen een grote kans op ijzergebrek.
Waar het over gaat
Presentator Margje Fikse begint bij de klachten: vermoeidheid, mist in je hoofd, haaruitval. Internist Hilde Roijen ziet vrouwen die al jaren met zulke klachten bij de huisarts komen, vaak met inspanningsintolerantie: gestopt met sporten, zware benen op de trap. De huisarts meet volgens zijn richtlijn meestal alleen het hemoglobine (Hb). Volgens Roijen raakt eerst je ijzervoorraad leeg en daalt pas daarna je Hb, dus met alleen een Hb-meting mis je veel vrouwen. Vraag daarom naar ferritine. Een waarde onder de 30 noemt zij ijzergebrek.
De belangrijkste oorzaak is menstruatie. Voedingswetenschapper Hans Verhoef (Wageningen) rekent voor dat ongeveer 72 procent van de ijzerbehoefte van een vrouw nodig is om het bloedverlies van menstruaties aan te vullen. Tegen een zware menstruatie kun je niet op eten, want je neemt maar zo'n 10 procent van het ijzer uit je voeding op. Van een tablet ferrofumaraat met 65 mg ijzer is dat ongeveer 6,5 mg. Roijen wijst erop dat vrouwen vroeger veel vaker zwanger waren en jarenlang borstvoeding gaven, en dus veel minder menstrueerden dan nu.
Dus die volgorde van eens in de vier jaar een baby en drie jaar zogen zorgt, denk ik, minder voor ijzergebrek dan iedere maand. We menstrueren ons te pletter.
Verloskundige Sophie Six prikte op één dag 25 zwangeren in haar Amsterdamse praktijk: 23 hadden een tekort. Bijna de helft begint de zwangerschap met te weinig ijzer en ruim 90 procent heeft te weinig voor de bevalling. Haar praktijk laat iedereen vanaf het begin een ijzersupplement nemen en meet bij 20 en 30 weken opnieuw. Verhoef vindt de Nederlandse screening mager: vroeg in de zwangerschap vaak alleen Hb, daarna niets tot 30 weken. Bloedarmoede verhoogt de kans op veel bloedverlies bij de bevalling.
Roijen vindt de ondergrens voor Hb van 7,4 te laag, omdat die is vastgesteld in een groep vrouwen waarin al veel ijzergebrek zat. Een zware menstruatie herken je eraan dat je extra maatregelen neemt voordat je de deur uitgaat. Luisteraars vragen naar de overgang (vaker menstrueren door een kortere cyclus) en naar vrouwen boven de 70 (let op bloedverdunners). Een infuus is er voor grote tekorten of als er haast is, zoals vlak voor een bevalling.
Aan het eind waarschuwt Verhoef dat verhalen uit de praktijk geen basis zijn voor beleid. Hij ziet onderdiagnose, maar wil ook geen onnodige screening en vraagt om goed onderzoek. Roijen raadt af om ijzer uit voorzorg te slikken en pleit voor een bevolkingsonderzoek vroeg in het leven van een vrouw.
Ik ga gewoon vandaag iedereen prikken die ik zie. Ik heb 25 mensen geprikt en 23 mensen hadden tekort.
En als we dat dan behandelen, zeggen vrouwen: Ik wist niet dat je je ook zo kon voelen.
Wat je hiermee kunt
- Heb je klachten zoals vermoeibaarheid, zware benen of haaruitval en is alleen je Hb gemeten? Vraag je huisarts of ook je ferritine bepaald kan worden.
- Check of je menstruatie zwaar is: neem je extra verband of tampons mee of verschoon je vlak voordat je de deur uitgaat, noem dat dan bij de huisarts.
- Wil je zwanger worden, laat dan vooraf je ijzervoorraad meten, zodat je een tekort kunt aanvullen voordat de zwangerschap begint.
Bron
Deze samenvatting schreef ferritine.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
